Walory turystyczne

Mapa ZP

Gmina Baligród leży w południowej części województwa podkarpackiego, w powiecie leskim. Położona jest na pograniczu Beskidu Wschodniego, w rejonie Bieszczadów Zachodnich, w obszarze Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie” oraz w znacznej części w granicach Ciśniańsko -Wetlińskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto gmina leży na trasie dużej obwodnicy bieszczadzkiej, stanowiącej główny szlak komunikacyjny Bieszczadów. Jest doskonałym miejscem wypadowym zarówno w góry, jak i nad wody Zalewu Solińskiego. Dziewicza przyroda, brak obiektów przemysłowych w okolicy, duże zalesienie wraz z bogatą fauną i florą, gęsta sieć rzek i potoków górskich o kryształowej barwie, czyste powietrze oraz barwne dzieje tych okolic sprawiają, że jest to doskonałe miejsce wypoczynku nie tylko dla miłośników ciszy i spokoju, fotografów i obserwatorów niepowtarzalnych widoków. Na amatorów sportu czekają tu trasy turystyczne piesze i rowerowe, a zimą wyciąg narciarski. Do ciekawych i godnych polecenia miejsc należą niewątpliwie rezerwaty i pomniki przyrody: ponad 300-letni grab w Baligrodzie,

„Cisy na Górze Jawor” w Kołonicach, „Woronikówka” w Jabłonkach „Gołoborze” w Rabem, Jeziorko Bobrowe k. Huczwic. Wszystkich zainteresowanych bieszczadzką fauną i florą z pewnością zaciekawi też ekspozycja Muzeum Przyrodniczo-Łowieckiego „Knieja” w Nowosiółkach.

Mapa ZP

Gmina Przemyśl - Kompleks obronny budowli i umocnień Twierdzy Przemyśl, w ramach którego 45 fortyfikacji i obiektów zlokalizowanych jest na terenie 5 gmin Powiatu Przemyskiego. Na terenie gminy Przemyśl: Fort GW V „Grochowce”, Fort W VIII „Łętownia”.

Twierdza Przemyśl na początku XX wieku zaliczana była do największych twierdz Europy. Zastosowano w niej najnowocześniejsze rozwiązania ówczesnej technologii. Trzykrotnie oblegana była świadkiem krwawych walk wielu narodów. Została wysadzona w marcu 1915 r. Dziś ruiny twierdzy należą do najważniejszych zabytków architektury obronnej w Polsce i cieszą się coraz większym zainteresowaniem miłośników fortyfikacji i turystów odwiedzających miasto.

Fort GW V „Grochowce” – położony na południe od Przemyśla, typowy fort jednowałowy artyleryjski, zbudowany został w latach 1883-1885. W części szyjowej fortu długie koszary, w których mieściły się izby żołnierskie, kuchnia, magazyn żywności, pomieszczenia dla oficerów i komendanta, wartownia, areszt. W symetrycznie zbudowanym wzdłuż osi fortu schronie głównym mieścił się magazyn amunicji, przez którego środek przebiega poterna prowadząca do kaponiery osiowej broniącej czołowej części fosy. Z dwóch schronów pogotowia prowadziły poterny do kaponier barkowych.

Fort GW V „Grochowce” – typowy fort jednowałowy artyleryjski, pierwszy tego typu w Przemyślu, a zarazem najmniejszy, wybudowany w latach 1881-1882. W szyi ulokowano koszary, w centralnej części znajdował się schron główny zawierający magazyn artylerii, dwa schrony pogotowia i ubikacje. Na wale między stanowiskami artyleryjskimi umieszczono poprzecznice ze schronami pogotowia. Z poprzecznic na styku barków i czoła wału oraz jednej z poprzecznic czołowych prowadziły poterny do kaponier (osiowej i barkowych) broniących okalającej fort fosy. Na forcie zachowały się w dobrym stanie koszary szyjowe, schron główny, większość schronów pogotowia na wale oraz poterny prowadzące ze schronów do ruin kaponier w fosie.

Mapa ZP

Gmina Żurawica  - Arboretum w Bolestraszycach

 

Arboretum położone w odległości 7 km na północny wschód od Przemyśla należy do cennych zabytków przyrody i kultury Polski, spełniających różnorodne zadania jako: obiekt przyrodniczy, kulturowy, dydaktyczny i naukowy. Pierwotnie utworzone na terenie historycznego założenia dworsko-ogrodowego, w którym w połowie XIX wieku mieszkał i tworzył malarz Piotr Michałowski.

 

Arboretum powstało w 1975 roku. Organizatorem i konsekwentnym wykonawcą w latach 1975-2002 był dr hab. Jerzy Piórecki. W pierwszym okresie powierzchnia Arboretum wynosiła 9,23 ha, obecnie – 308,13 ha; w tym w oddziale w Cisowej – 283,13 ha i fort XIIIb – 2,8 ha. W Bolestraszycach zrujnowane budynki dworskie z końca XVIII wieku wyremontowano i zaadaptowano na pracownie, sale muzealne, pomieszczenia socjalne i gospodarcze. Przed nowymi nasadzeniami wykonano szczegółową inwentaryzację układu przestrzennego w oparciu o pomiar sytuacyjno-wysokościowy, inwentaryzację dendrologiczną oraz dokumentację architektoniczną dotyczącą rekonstrukcji i renowacji historycznych budowli.

W Arboretum w Bolestraszycach zgromadzono kilka tysięcy gatunków, odmian, form roślin w kolekcjach m.in. dendrologicznej, pomologicznej, roślin wodnych, bagiennych, rzadkich, zagrożonych, ginących i chronionych we florze polskiej, roślin z rodziny wrzosowatych oraz szklarniowych, użytkowych i biblijnych.

Mapa ZP

Gmina Stubno - Zespół cerkiewny i malowidła ścienne dawnej cerkwi w Stubienku

Cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Bogarodzicy w Stubienku, obecnie rzymskokatolicki kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego – świątynia wzniesiona w 1849 r. na miejscu starszej drewnianej cerkwi. W niewielkiej odległości od cerkwi, od południowego zachodu, drewniana dzwonnica. Zespół otoczony starodrzewem. Przy cerkwi znajduje się cmentarz. Wszystkie połacie dachowe pokryte blachą, ściany deskowane pionowo. Wnętrze dekorowane iluzjonistyczną polichromią z końca XIX w., przemalowaną w latach 70. XX w. Malowidła ze scenami figuralnymi i dekoracją ornamentalną oraz malowanymi elementami architektonicznymi pokrywają ściany i strop świątyni.

Pierwotnie był to budynek dwudzielny, następnie został rozbudowany w latach 90. XIX w. o babiniec. W 1900 r. do wnętrza wstawiono nowy ikonostas z ikonami autorstwa Józefa Sydorowicza. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej cerkiew przekazano Kościołowi rzymskokatolickiemu, lecz nie była użytkowana. W latach 60. XX w. zaadaptowana na magazyn zboża, następnie opuszczona i zamknięta. Od 1973 r. pełni funkcję kościoła katolickiego. Ikonostas tej cerkwi znajduje się obecnie w wyposażeniu współcześnie wybudowanej cerkwi greckokatolickiej w Mokrem (Bieszczady).

Mapa ZP

Gmina Krasiczyn  - Zespół Pałacowo-Parkowy w Krasiczynie

Położony na trakcie Przemyśl-Sanok, w pobliżu przeprawy przez San, zamek w Krasiczynie należy do najpiękniejszych pomników polskiego renesansu. Jego budowę rozpoczął pod koniec XVI wieku Stanisław Krasicki - kasztelan przemyski. Z kolei Marcin Krasicki, uznawany za jednego z najwybitniejszych wówczas mecenasów sztuki w Polsce, przekształcił surowy zamek obronny wzniesiony przez ojca we wspaniałą, wielkopańską rezydencję. 

Zamek, pomimo licznych pożarów i wojen, zachował prawie niezmienioną sylwetkę, jaką nadano mu na początku XVII wieku. Wybudowany w formie czworoboku zorientowany został ścianami według stron świata. W narożach stoją cztery cylindryczne baszty: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka (Rycerska). Prostokątny, rozległy dziedziniec otaczają od północy i wschodu skrzydła mieszkalne, a od południa i zachodu mury kurtynowe zakończone piękną, ażurową attyką. Pośrodku skrzydła zachodniego znajduje się przedbramie z bramą i kwadratową Wieżą Zegarową. Tędy przez zwodzony, a później kamienny most, prowadziła droga z istniejącego niegdyś miasta do zamku. 

Jednym z najcenniejszych elementów architektonicznych zamku jest mieszcząca się w Baszcie Boskiej kaplica. Na uwagę zasługują również bogato rzeźbione portale, loggie, arkady i unikalne dekoracje ścienne, tzw. sgraffita (ich całkowitą powierzchnię oblicza się na około 7000 m2). 

Zamek otoczony jest jednym z najpiękniejszych parków krajobrazowych w Polsce. Najstarsze założenia parku sięgają XVII wieku i mają charakter geometryczny. Już wtedy obok rezydencji Krasickich od strony wschodniej rozciągały się ogrody zwane „Zwierzyńcem”.

W parku rośnie ponad 200 gatunków drzew i krzewów z całego Świata.

Mapa ZP

Gmina Fredropol  - Zespół małomiasteczkowy drewniano-murowany w Kalwarii Pacławskiej oraz Sanktuarium Męki Pańskiej i Matki Bożej

 Zespół zabudowy małomiasteczkowej - osada Kalwaria Pacławska powstała w 1668 roku równocześnie z zespołem klasztornym oo. franciszkanów, na gruntach wsi Pacław. Do rangi miasta podniesiona została na początku XVIII wieku. Położona poza obrębem fortalicji klasztornych stanowiła bazę noclegową dla przybywających pątników. Świadczy o tym m.in. jej charakterystyczna zabudowa - podcieniowe domy przystosowane do przyjmowania dużej liczby gości. Zachowane do dziś budynki pochodzą w przeważającej części z II połowy XIX wieku.

 

Sanktuarium kalwaryjskie to miejsce, w którym znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej, nieznanego autorstwa. Do roku 1672 znajdował się on w kościele Franciszkanów w Kamieńcu Podolskim. Modlili się przed nim między innymi królowie: Jan Kazimierz oraz Jan III Sobieski. Po zdobyciu Kamieńca Podolskiego przez Turków, obraz przywieziono do Kalwarii Pacławskiej.  

Lokalizacja klasztoru w tym terenie związana była z koncepcją tworzenia szeregu twierdz nad rzeką Wiar, które miały za zadanie wzmacniać „bramę przemyską”. W czasie budowy założenia klasztornego rozpoczęto prace przy wznoszeniu fortyfikacji wokół obiektów franciszkańskich. Kościół i klasztor otoczono pięcioboczną fortecą bastionową. Po stronie zewnętrznej wytyczono fosy. Z lotu ptaka linie zewnętrzne kreśliły obraz gwiazdy.

Usytuowanie Kalwarii na wzgórzach wykazuje duże podobieństwo do krajobrazu wokół Jerozolimy. Istniejąca tu Droga Krzyżowa ma długość ok. 1,6 km. Na wzgórzach znajduje się 35 murowanych i 6 drewnianych kaplic kalwaryjskich. Na teranie Kalwarii Pacławskiej znajduje się jeszcze 5 kaplic, których nie wlicza się do obchodów kalwaryjskich.

Mapa ZP

Gmina Bircza - Neogotycki pałac Humnickich z XIX w. w Birczy

 

Pierwsza wzmianka o zamku w Birczy pochodzi z I połowy XVIII wieku. Jednak historycy przypuszczają, że już dużo wcześniej była tu budowla obronna. Zamek znajdował się bowiem na tzw. szlaku węgierskim i często był nękany przez najazdy tatarskie. Należał do kolejnych właścicieli Birczy, m.in. rodziny Humnickich, która opierając się na murowanych piwnicach, w miejsce drewnianego, wybudowała murowany, prostokątny zamek. Kolejną przebudowę w XIX wieku wykonała rodzina Kowalskich. Dobudowano wówczas m.in. dwie charakterystyczne baszty.


Do dziś po dawnych właścicielach pozostał na jednym z balkonów herb rodziny Kowalskich, który był jednocześnie herbem Birczy. Do tej pory dzięki projektowi unijnemu, udało się odbudować piwnice, które z miejsca stały się atrakcją przyciągającą tu turystów. Z remontu zamku cieszą się także mieszkańcy gminy. Na razie jednak - ze względu na koszty takiego przedsięwzięcia - pod okiem konserwatora trwają pojedyncze prace zabezpieczające i rekonstrukcyjne.

Mapa ZP

Kościół Rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Drohojowie

(dawniej Cerkiew Pokrow Bogarodzicy w Drohojowie)

Świątynia (dawna cerkiew greckokatolicka – Cerkiew Pokrow Bogarodzicy w Drohojowie) powstała w latach 1869–1878, a jej obecny kształt architektoniczny pochodzi z 1927 r., kiedy zakończono jej odbudowę po zniszczeniach I wojny światowej. Parafia należała do greckokatolickiego dekanatu przemyskiego (wcześniej radymniańskiego). Do 1860 r. należała do parafii w Łętowni, później funkcjonowała samodzielnie, z filialnymi cerkwiami w Bełwinie, Kuńkowcach i Łętowni. Po wojnie przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecnie jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej w Drohojowie. Cerkiew – obecny kościół parafialny – jest murowany. W 1914 r. w czasie I wojny światowej ładunkiem wybuchowym zniszczona została murowana kopuła. W 1917 r. wykonano ją z drewna. Do 1945 r. był kościołem greckokatolickim, a dekretem Kurii Biskupiej obrządku łacińskiego w Przemyślu z dnia 4 kwietnia 1946 r. ustanowiono „Kościół wyznania Katolickiego w Drohojowie”. W 1998 r. rozpoczęto prace remontowe – wykonano remont elewacji. W latach 1999–2014 wykonano następujące prace: prace niwelacyjne, nasadzenia krzewów, budowa chóru z drewna modrzewiowego, wymiana instalacji elektrycznych i nagłośnieniowych, wymiana okien, wymiana drzwi do zakrystii, izolacja ścian i malowanie elewacji, budowa drogi procesyjnej, wykonanie nasadzeń, budowa parkingu i remont ogrodzenia, wymiana ogrzewania. Większość wykonanych prac została dofinansowana ze środków Unii Europejskiej.

Mapa ZP

Zespół Parkowo-Pałacowy w Medyce

Zespół dworski znajduje się w północnej części miejscowości, na terenie stosunkowo płaskim, zawiera w swoim obszarze starorzecze rzeki San oraz wyspę otoczoną jego wodami. Od południa i zachodu ogranicza go zabudowa wsi, od północy łąki i pola uprawne. Dom gościnny usytuowany jest w południowej części założenia, na wyspie oblanej wodami starorzecza, która od początków założenia mieściła zabudowę mieszkalną. Budynek o rzucie zbliżonym do prostokąta, wybudowany został w modnym na przełomie XIX i XX w stylu szwajcarsko-uzdrowiskowym. Ściany wymurowane zostały z cegły, w górnych partiach w konstrukcji szachulcowej, dachy kryte dachówką ceramiczną i blachą zakładkową. Poddasze wykonane w konstrukcji tzw. pruskiego muru. Elewacje są niesymetryczne, z dachami na różnej wysokości, otworami okiennymi różnej wielkości, prostokątnymi i zakończonymi od góry półkoliście. Wnętrze zachowało swój pierwotny układ o trzech traktach podłużnych. Park krajobrazowy, dawniej wzorowo utrzymany i prowadzony na wysokim poziomie, podupadł po II wojnie światowej. Zachowały się do dziś jedynie nieliczne skupiska starodrzewu pochodzenia obcego i rodzimego, m.in.: lipy, dębu i jesiony oraz platana, miłorzębu, orzecha czarnego i dębu czerwonego.